Kozłek lekarski
Kozłek lekarski - Źródło

Kozłek lekarski

(Valeriana officinalis L.)

Rodzina: Kozłkowate
Nazwy regionalne:

Baldrian, bieldrzan, biełorzan, biełrzan, biełżan, dryjawnik, kocia trawa, koziabroda, kozia paproć, koziołek, macicznik, nordus leśny, odolan, stoniebo, waleriana, waleriana lekarska

Wygląd

Bylina, od 70 cm do 2 m wysokości, o mocnym, grubym kłączu i licznych korzeniach wiązkowych. Łodyga silna, prosto wzniesiona, niegałęzista, pobrużdżona. Liście naprzeciwległe, nieparzystopierzaste, z wąskimi listkami (do 7 cm), brzegiem odlegle ząbkowane, dolne długoogonkowe, tworzące rozetkę, górne siedzące, naprzeciwległe. Kwiaty pięciozębne, o szerokości jedynie 2 – 4,5 mm, białe, jasnoróżowe lub lila, zebrane w baldachokształtne kwiatostany na szczytach łodyg. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Owocami są drobne orzeszki, pokryte na końcu puchem niełupka.

Występowanie

Wilgotne lasy, polany, zarośla, rowy, brzegi rzek, niskie torfowiska, wilgotne łąki.

Zastosowanie

  • Odwar wodny z kłączy i korzeni już w starożytności był stosowany jako środek uspokajający w depresjach, nadpobudliwości nerwowej, wyczerpaniu nerwowym, zawrotach głowy, bezsenności, omdleniach, nadciśnieniu tętniczym krwi, dolegliwościach serca, napadach padaczkowych, migrenie, w zaburzeniach okresu przekwitania, w dolegliwościach wątroby, w skurczach żołądka i jelit, w nerwicach wegetatywnych.
    Preparaty z kozłka są szczególnie zalecane osobom starszym o wzmożonej pobudliwości nerwowej i ruchowej.

  • Wyciąg alkoholowy z kłączy i korzeni ma podobne działanie, jak odwar wodny.

  • Inne
    Zapach kwiatów wabi koty.

Czas zbioru

  • Kłącza, pozyskiwane jesienią lub na wiosnę przed kwitnieniem rośliny
  • Korzenie, pozyskiwane jesienią lub na wiosnę przed kwitnieniem rośliny

Działanie

Związki chemiczne