Arcydzięgiel litwor
Arcydzięgiel litwor. Autor: Anneli Salo - Źródło

Arcydzięgiel litwor

(Angelica archangelica L.)

Nazwy regionalne:

Andżelika, angielika, anielski korzeń, anielskie ziele, anżelika, archangelika, archanielski korzeń, arcydzięgiel kartuzów, arcydzięgiel lekarski, dzięgiel, dzięgiel litwor, dzięgiel lekarski, dzięgiel wielki, dzięgielnica, gołębie pokrzywy, litwor, lubszcza, ziele Św. Ducha

Wygląd

Roślina dwuletnia, do 2 m wysokości. O mocnym przyjemnym zapachu. Łodyga gruba, dęta. Liście duże, potrójnie lub poczwórnie pierzastosieczne, o listkach jajowatych, brzegiem nieregularnie ząbkowanych. Kwiaty żółtozielonkawobiałe, zebrane w kuliste baldaszki, a te w baldach złożony. Kwitnie od maja do lipca. Owoc- rozłupnia.

Występowanie

Rośnie dziko na skałach, brzegach rzek i potoków górkich, w wilgotnych zaroślach. Można ją spotkać w Tatrach i na północy Polski. W pozostałych częściach kraju czasem uprawiana w ogrodach.
Roślina chroniona!

Zastosowanie

  • Odwar z korzeni – w chorobach i zaburzeniach czynności przewodu pokarmowego (bóle brzucha, kurcze żołądka, atonia jelit, brak apetytu, odbijanie, bezsoczność, nerwica żołądka), w słabym wydzielaniu żółci i oddawaniu moczu, nieregularnym wypróżnianiu, dolegliwościach czynnościowych serca, zawrotach głowy, w zatruciach pokarmowych, nikotynowych i alkoholowych.

  • Wyciąg alkoholowy z korzeni ma podobne zastosowanie jak odwar, jednak o nieco silniejszym działaniu. Stosowany jest ponadto do nacierania w bólach reumatycznych i nerwobólach.

  • Kąpiele z dodatkiem naparu z ziela uśmierzają bóle reumatyczne i nerwobóle.

  • Zastosowanie kulinarne
    Korzeń arcydzięgla stosuje się jako przyprawę. Ma przyjemny, mocny zapach i oryginalny gorzkawy smak z lekką domieszką słodyczy. Jest używany jako dodatek do sosów, w produkcji kostek bulionowych i nalewek.
    Młode łodyżki i ogonki liściowe smaży się w cukrze tworząc popularną we Francji konfiturę.

Preparatów z arcydzięgla nie należy stosować w stanach zapalnych jelit i nerek.