31

Maj 12

Dziki bez czarny
Dziki bez czarny. Gliwice, woj. śląskie. Zbiory własne

Dziki bez czarny

(Sambucus nigra L.)

Rodzina:

Przewiertnicowate

Nazwy regionalne:

Bez apteczny, bez biały, bez czarny, bez dziki, bez lekarski, bez pospolity, bzina, bzowina, buzina, holunder, hyczka, hyćka, kaszka

Czas zbioru:
  • W pełni dojrzałe owoce (gdy nabiorą lśniąco czarnej barwy) zbierane we wrześniu
  • Liście i pędy zbierane wiosną
  • Kwiaty, pozyskiwane w początkowym okresie kwitnienia
  • Kora, pozyskiwana wiosną

Wygląd:

Krzew lub niewielkie drzewo, od 3 do 7 m wysokości, silnie rozgałęzione. Kora jasna, szara, brodawkowana, głęboko spękana, korkowa. Młode gałęzie z białym, gąbczastym rdzeniem. Liście naprzeciwległe, nieparzystopierzaste, złożone z 3-7 eliptycznych listków, brzegiem równomiernie ząbkowanych, na końcu zaostrzonych. Kwiaty o mocnym charakterystycznym zapachu, o szerokości tylko 7 mm, kremowobiałe, licznie występujące w płaskich, baldachokształtnych kwiatostanach. Kwitnie od maja do lipca. Owocami są czarne, kuliste, soczyste pestkowce. Owocuje od sierpnia do września.

Występowanie:

Bardzo pospolity. Rośnie na przychaciach, rumowiskach, nieużytkach, skrajach lasów, leśnych polanach, w zaroślach, ogródkach.

Zastosowanie:

  • Sok z owoców przeciwdziała nocnym kurczom mięśni, łagodzi bóle serca, sprowadza sen.

  • Odwar z owoców – w chorobach płuc, zapaleniu oskrzeli, puchlinie wodnej, zapaleniu nerwów, zaburzeniach krążenia, awitaminozie.

  • Zastosowanie kulinarne
    Z owoców sporządza się różne przetwory, jak: soki, konfitury, powidła, dżemy, kisiele, przeciery, nalewki.
    Kwiaty służą do wyrobu napojów orzeźwiających, można je również dodawać do sałatek warzywnych.

  • Inne
    Dziki bez odgrywa bardzo ważną rolę w wierzeniach ludowych. sadzono go blisko domów jako drzewo chroniące.

  • Napar z młodych świeżych liści i pędów ma działanie odtruwające i regulujące oddawanie moczu, jest stosowany w dolegliwościach nerek i cukrzycy, polepsza skład krwi.

  • Suszone, sproszkowane liście i pędy (podawane w pokarmach lub płynach) leczą nawykowe zaparcia.

  • Przymoczki nasączone naparem ze świeżych liści (sporządzonym na mleku) są pomocne w oparzeniach i żylakach odbytu.

  • Okłady -kataplazmy młodych świeżych liści mają zastosowanie w chorobach reumatyczno-artretycznych.

  • Napar z kwiatów ma zastosowanie jako środek napotny, odtruwający i uszczelniający włosowate naczynia krwionośne, jest pomocny w zapaleniu oskrzeli, grypie, kokluszu, szkarlatynie, astmie oskrzelowej, rozedmie, schorzeniach reumatycznych.
    jako płukankę używa się w stanach zapalnych jamy ustnej, bólach dziąseł i zębów.
    Kilka kropel naparu wpuszczonych do ucha uśmierza ból.

  • Inhalacje z naparu z kwiatów stosuje się w przeziębieniach i przewlekłych katarach.

  • Przymoczki nasączone naparem z kwiatów stosuje się w zapaleniu spojówek i powiek.

  • Kąpiele z dodatkiem naparu z kwiatów działają oczyszczająco, wzmacniająco, uspokajająco i są pomocne w odchudzaniu.

  • Odwar z kory (zielona kora oskrobana ze środkowej części gałązek) – w dolegliwościach nerek, pęcherza moczowego, przewodów moczowych, w zaburzeniach oddawania moczu, puchlinie wodnej, w otyłości, chorobach reumatycznych.

Owoce w stanie surowym mają działanie przeczyszczające. Mogą również wywołać mdłości.

Kategorie przepisów